Στον πρωθυπουργό της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, απονεμήθηκε το Βραβείο Δημοκρατίας της Πόλης των Αθηνών 2026, με τον Δήμο Αθηναίων να συνδέει την επιλογή του με τη στάση του σε ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δημοκρατικών θεσμών, κοινωνικής πολιτικής και διεθνών κρίσεων. Το βραβείο παρέδωσε ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας στον Ισπανό πρωθυπουργό στη Μαδρίτη, στις 29 Σεπτεμβρίου, ενώ η απονομή παρουσιάστηκε την επόμενη ημέρα στη Στοά του Αττάλου, στο πλαίσιο του Athens Democracy Forum.
Ο Σάντσεθ δεν βρέθηκε στην Αθήνα για την παρουσίαση, αλλά απευθύνθηκε στο κοινό μέσω μαγνητοσκοπημένου μηνύματος, στο οποίο αναφέρθηκε στις πιέσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα οι δημοκρατικοί θεσμοί από την παραπληροφόρηση, τις γεωπολιτικές εντάσεις και την αυξανόμενη αβεβαιότητα.
Γιατί επελέγη ο Ισπανός πρωθυπουργός
Στο σκεπτικό που δημοσιοποίησε ο Δήμος Αθηναίων, ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται σε επιλογές της ισπανικής κυβέρνησης στην εξωτερική και κοινωνική πολιτική. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η αναγνώριση παλαιστινιακού κράτους από την Ισπανία, η οποία τέθηκε σε ισχύ στις 28 Μαΐου 2024 μαζί με αντίστοιχες αποφάσεις της Ιρλανδίας και της Νορβηγίας. Η κυβέρνηση Σάντσεθ είχε παρουσιάσει τότε την κίνηση ως υποστήριξη της λύσης δύο κρατών, ενώ η ισραηλινή κυβέρνηση την είχε καταδικάσει.
Ο Χάρης Δούκας αναφέρθηκε επίσης στη θέση της Μαδρίτης απέναντι στις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν. Τον Μάρτιο του 2026, η ισπανική κυβέρνηση δήλωσε ότι οι βάσεις Ρότα και Μορόν δεν μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για επιθετικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν, επικαλούμενη την ισπανική κυριαρχία και το πλαίσιο του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Η θέση αυτή είχε οδηγήσει και σε ένταση στις σχέσεις Μαδρίτης–Ουάσιγκτον.
Στο θέμα της Γάζας, ο δήμαρχος Αθηναίων υιοθέτησε στην ομιλία του τη διατύπωση περί «γενοκτονίας» που χρησιμοποιεί ο ίδιος ο Σάντσεθ για τις ισραηλινές επιχειρήσεις. Πρόκειται για πολιτικό και νομικό χαρακτηρισμό που παραμένει αντικείμενο διεθνούς αντιπαράθεσης και δικαστικής εξέτασης και, συνεπώς, αποδίδεται εδώ στους ομιλητές και όχι ως ανεξάρτητο συμπέρασμα. Ο Δήμος επικαλέστηκε ακόμη τις ισπανικές παρεμβάσεις για το μεταναστευτικό, τη στέγαση και τη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης ως στοιχεία της επιλογής του φετινού τιμώμενου.
«Δεν το λαμβάνω ως προσωπική τιμή»
Στο μήνυμά του, ο Πέδρο Σάντσεθ αφιέρωσε συμβολικά τη διάκριση σε όσους, όπως είπε, συμβάλλουν καθημερινά στη λειτουργία της δημοκρατίας: δημόσιους λειτουργούς, αιρετούς, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, δημοσιογράφους, ακαδημαϊκούς και πολίτες.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η δημοκρατία ενισχύεται όταν υπάρχει συμμετοχή, προστασία δικαιωμάτων και λογοδοσία των κυβερνήσεων, ενώ αναφέρθηκε στις σύγχρονες πιέσεις που δέχονται οι δημοκρατικοί θεσμοί.
Από την πλευρά του, ο Χάρης Δούκας έθεσε στο επίκεντρο της βράβευσης την έννοια του «πολιτικού θάρρους», παρουσιάζοντας τις παραπάνω επιλογές του Σάντσεθ ως παραδείγματα πολιτικών αποφάσεων που, κατά την εκτίμησή του, είχαν κόστος και προκάλεσαν αντιδράσεις.
Το βραβείο και το γλυπτό «Θεμέλια Δημοκρατίας»
Το Βραβείο Δημοκρατίας απονέμεται από τον Δήμο Αθηναίων στο πλαίσιο του Athens Democracy Forum σε πρόσωπα και οργανισμούς που, σύμφωνα με τον θεσμό, έχουν συμβάλει στην προάσπιση της δημοκρατίας, της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας και του κράτους δικαίου. Το 2025 είχε απονεμηθεί στον Ισραηλινό δημοσιογράφο Γκιντεόν Λεβί.
Η φετινή διάκριση συνοδεύεται από το γλυπτό «Θεμέλια Δημοκρατίας» της Μυρτώς Καπνιστή, τελειόφοιτης της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών. Το έργο, τοποθετημένο πάνω σε βάση λευκού πεντελικού μαρμάρου, συμβολίζει οκτώ αξίες που ο Δήμος συνδέει με τη δημοκρατική λειτουργία: ελευθερία, ισονομία, δικαιοσύνη, αλληλεγγύη, ισότητα, κράτος δικαίου, συμμετοχή των πολιτών και διάκριση των εξουσιών.