Πώς μπορεί ένας γονέας να αναγνωρίσει ενδείξεις πιθανής κακοποίησης; Τι πρέπει να κάνει όταν ένα παιδί του εκμυστηρεύεται ότι έχει υποστεί βία; Και πώς οφείλει να διαχειριστεί μια αντίστοιχη περίπτωση ένας επαγγελματίας ψυχοκοινωνικής υποστήριξης;
Απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα επιχειρούν να δώσουν δύο νέοι ενημερωτικοί οδηγοί για την προστασία των παιδιών, τους οποίους παρουσίασε ο Δήμος Αθηναίων την Τετάρτη 23 Σεπτεμβρίου, στο πλαίσιο της συνεργασίας του με τη UNICEF Ελλάδας.
Η πρωτοβουλία απευθύνεται σε δύο διαφορετικές ομάδες: γονείς, κηδεμόνες και φροντιστές, καθώς και επαγγελματίες ψυχοκοινωνικής υποστήριξης. Τα φυλλάδια περιλαμβάνουν πρακτικές οδηγίες για την αναγνώριση πιθανών περιστατικών κακοποίησης ή παραμέλησης, τη διαχείρισή τους και την επικοινωνία με τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Τα σημάδια που χρειάζονται προσοχή
Το πρώτο φυλλάδιο απευθύνεται στους γονείς και παρουσιάζει τέσσερις βασικές μορφές κακοποίησης: τη σωματική, την ψυχολογική, τη σεξουαλική και την παραμέληση.
Παράλληλα, καταγράφει συμπεριφορές και ενδείξεις που ενδέχεται να προκαλέσουν ανησυχία. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι απότομες αλλαγές στη συμπεριφορά ενός παιδιού, η κοινωνική απόσυρση, οι διαταραχές ύπνου, η υπερβολική επιθετικότητα ή υπακοή και η εμφάνιση έντονου φόβου.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα βρέφη, για τα οποία καταγράφονται, μεταξύ άλλων, το παρατεταμένο κλάμα, η συστηματική έλλειψη φροντίδας και ενδείξεις υποσιτισμού ή αφυδάτωσης.
Πρόκειται για πιθανές ενδείξεις και όχι για αποδείξεις κακοποίησης. Η ερμηνεία τους απαιτεί προσοχή και, όταν υπάρχει ανησυχία, καθοδήγηση από κατάλληλους επαγγελματίες.
Τι πρέπει να κάνει ένας γονέας όταν ένα παιδί μιλήσει για κακοποίηση
Ένα από τα βασικά σημεία του οδηγού αφορά τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αντιδράσει ένας ενήλικος όταν ένα παιδί τού αποκαλύπτει κάτι που το έχει αναστατώσει.
Το ενημερωτικό υλικό συστήνει στους γονείς να παραμείνουν ψύχραιμοι, να ακούσουν το παιδί χωρίς να το πιέσουν και να αναγνωρίσουν τα συναισθήματά του.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη διαβεβαίωση ότι το παιδί δεν ευθύνεται για όσα του έχουν συμβεί. Παράλληλα, συνιστάται στους γονείς να του δώσουν τον απαραίτητο χρόνο για να επικοινωνήσει και να αναζητήσουν υποστήριξη από εξειδικευμένους επαγγελματίες.
Ο οδηγός περιλαμβάνει επίσης συμβουλές πρόληψης για την καθημερινότητα της οικογένειας, όπως η ενίσχυση της αυτοεκτίμησης των παιδιών, η καλλιέργεια της αυτονομίας τους και η εκμάθηση της δυνατότητας να αρνούνται καταστάσεις που τα κάνουν να αισθάνονται άβολα.
Ξεχωριστές οδηγίες για τους επαγγελματίες
Το δεύτερο φυλλάδιο απευθύνεται στους επαγγελματίες ψυχοκοινωνικής υποστήριξης και επικεντρώνεται στη διαχείριση πιθανών περιστατικών κακοποίησης και παραμέλησης.
Σύμφωνα με το υλικό, όταν ένα παιδί αποκαλύπτει ένα περιστατικό, ο επαγγελματίας πρέπει να το ακούσει χωρίς πίεση και χωρίς να επιχειρήσει να διερευνήσει μόνος του την υπόθεση.
Συστήνεται επίσης η αντικειμενική καταγραφή των σχετικών πληροφοριών, η τήρηση της εμπιστευτικότητας και η αποφυγή υποσχέσεων απόλυτης μυστικότητας.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αναφορά πιθανών περιστατικών στις αρμόδιες αρχές. Το φυλλάδιο επισημαίνει ότι οι επαγγελματίες δεν χρειάζεται να συγκεντρώσουν αποδείξεις προκειμένου να αναφέρουν μια βάσιμη υποψία και παραθέτει οδηγίες για την ενημέρωση των υπευθύνων προστασίας ανηλίκων και της Εισαγγελίας Ανηλίκων.
Μια συνεργασία που ξεκίνησε το 2024
Η έκδοση των δύο οδηγών αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης συνεργασίας του Δήμου Αθηναίων με τη UNICEF, η οποία επισημοποιήθηκε τον Ιούνιο του 2024.
Τότε οι δύο φορείς υπέγραψαν μνημόνιο συνεργασίας με αντικείμενο τον σχεδιασμό και την πιλοτική εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου δημοτικού μοντέλου υπηρεσιών παιδικής προστασίας. Η συνεργασία αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στην υποστήριξη της Ομάδας Παιδικής Προστασίας του Δήμου, αξιοποιώντας την τεχνογνωσία της UNICEF.
Τα νέα φυλλάδια δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος «Μαζί ενάντια στη βία κατά των παιδιών», με την υποστήριξη της Lidl Ελλάς. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ευρύτερες δράσεις πρόληψης της βίας, ενημέρωσης και ενίσχυσης των υπηρεσιών παιδικής προστασίας στην Ελλάδα.
Πού μπορούν να απευθυνθούν οι πολίτες
Τα δύο φυλλάδια παραθέτουν στοιχεία επικοινωνίας με αρμόδιες υπηρεσίες για την αναφορά περιστατικών και την αναζήτηση υποστήριξης.
-
Ομάδα Προστασίας Ανηλίκων Δήμου Αθηναίων: 213 2082870–71
-
Εισαγγελία Ανηλίκων: 210 8827993
-
Συνήγορος του Παιδιού: 213 1306600
- Εθνική Γραμμή Παιδικής Προστασίας (ΕΚΚΑ): 1107, με 24ωρη πανελλαδική λειτουργία.