Νέα δεδομένα δημιουργεί για τον Δήμο Αθηναίων ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς περίπου 900 συμβασιούχοι έχουν ανοιχτές δικαστικές υποθέσεις με αντικείμενο τη συνέχιση της εργασίας τους στις υπηρεσίες του Δήμου.
Το νέο νομοθετικό πλαίσιο δίνει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, τη δυνατότητα στους δήμους να μην ασκούν ένδικα μέσα κατά δικαστικών αποφάσεων που δικαιώνουν εργαζόμενους συγκεκριμένων κατηγοριών. Για τον Δήμο Αθηναίων, ωστόσο, η εφαρμογή της ρύθμισης παρουσιάζει δυσκολίες, καθώς οι εργαζόμενοι δεν υπάγονται όλοι στις ίδιες προϋποθέσεις. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, περίπου 650 εργαζόμενοι περιλαμβάνονται σε τρία βασικά δικόγραφα, ενώ περίπου 250 ακόμη συμμετέχουν σε άλλες δικαστικές υποθέσεις.
Ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που θεσπίστηκε με τον ν. 5314/2026, μεταβάλλει το προηγούμενο καθεστώς που είχε διαμορφωθεί με τη λεγόμενη «διάταξη Βορίδη». Με βάση το νέο πλαίσιο, προβλέπεται δυνατότητα μη άσκησης ενδίκων μέσων για εργαζόμενους που απασχολούνται σε κοινωνικές, τεχνικές, πολιτιστικές και ανταποδοτικές υπηρεσίες, καθώς και σε παιδικούς, βρεφικούς και βρεφονηπιακούς σταθμούς, στο πράσινο και στον αθλητισμό.
Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να έχουν προσληφθεί και να απασχολούνται από την 1η Ιανουαρίου 2023 και να έχουν συμπληρώσει τουλάχιστον δύο χρόνια συνολικής απασχόλησης μέχρι τη δημοσίευση του Κώδικα. Για όσους τελικά υπαχθούν στη συγκεκριμένη διαδικασία, προβλέπεται επίσης πενταετής παραμονή στην υπηρεσία όπου εργάζονται, χωρίς δυνατότητα μετακίνησης σε άλλη υπηρεσία του Δήμου κατά το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
Σύμφωνα με τις σχετικές πληροφορίες, στην ένταξη των εργαζομένων των παιδικών, βρεφικών και βρεφονηπιακών σταθμών στη ρύθμιση συνέβαλαν και παρεμβάσεις συνδικαλιστών της ΠΟΠ-ΟΤΑ στη Βουλή. Από τους περίπου 650 εργαζόμενους που περιλαμβάνονται στα τρία βασικά δικόγραφα, εκτιμάται ότι περίπου 450 έως 500 πληρούν τις προϋποθέσεις που προβλέπει το νέο πλαίσιο. Σημαντικό μέρος αυτών αφορά συμβασιούχους που είχαν προσληφθεί κατά την περίοδο της πανδημίας του κορωνοϊού.
Ωστόσο, στα ίδια δικόγραφα περιλαμβάνονται και περισσότεροι από 150 εργαζόμενοι οι οποίοι, παρά το γεγονός ότι μπορεί να έχουν την ίδια ειδικότητα με συναδέλφους τους, δεν καλύπτονται από τη ρύθμιση λόγω της υπηρεσίας ή της διεύθυνσης στην οποία έχουν τοποθετηθεί. Ενδεικτική είναι η περίπτωση εργαζομένων με την ίδια ειδικότητα. Ένας οδηγός που έχει προσληφθεί για τις ανάγκες της Διεύθυνσης Καθαριότητας μπορεί να εμπίπτει στις προβλέψεις της νέας ρύθμισης, ενώ ένας άλλος οδηγός που υπηρετεί στη Διεύθυνση Διοίκησης να μην καλύπτεται από αυτήν.
Η διαφοροποίηση αυτή δημιουργεί ένα σύνθετο νομικό ζήτημα, καθώς εργαζόμενοι με παρόμοια καθήκοντα και ειδικότητες ενδέχεται να αντιμετωπίζονται διαφορετικά, ανάλογα με τη διεύθυνση στην οποία υπηρετούν. Για όσους δεν πληρούν τις προϋποθέσεις που θέτει ο νέος Κώδικας, εξακολουθεί να ισχύει η υποχρέωση του Δήμου να ασκεί ένδικα μέσα κατά των σχετικών δικαστικών αποφάσεων.
Παράλληλα, στις δικαστικές διαδικασίες που αφορούν τον προσδιορισμό ή τη μετατροπή της εργασιακής σχέσης προβλέπεται η υποβολή απόψεων από τα υπουργεία Εσωτερικών και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, διαδικασία που συνδέεται με το παραδεκτό της συζήτησης των συγκεκριμένων υποθέσεων. Οι υπόλοιποι περίπου 250 συμβασιούχοι που έχουν εκκρεμείς υποθέσεις στον Δήμο Αθηναίων περιλαμβάνονται σε διαφορετικά δικόγραφα και αφορούν διαφορετικές ειδικότητες και υπηρεσίες.
Μεταξύ αυτών υπάρχουν εργαζόμενοι που υπηρετούν σε δομές οι οποίες δεν περιλαμβάνονται στις εξαιρέσεις του νέου πλαισίου, αλλά και περιπτώσεις εργαζομένων που δεν συμπληρώνουν το απαιτούμενο χρονικό διάστημα των δύο ετών απασχόλησης από την 1η Ιανουαρίου 2023 έως τη δημοσίευση του Κώδικα τον Ιούνιο του 2026. Το ζήτημα που καλείται πλέον να διαχειριστεί ο Δήμος Αθηναίων είναι ιδιαίτερα σύνθετο, καθώς πρόθεση της δημοτικής αρχής, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, είναι να αξιοποιήσει το νέο θεσμικό πλαίσιο στις περιπτώσεις όπου πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Η μεγαλύτερη δυσκολία εντοπίζεται στις υποθέσεις όπου στο ίδιο δικόγραφο περιλαμβάνονται εργαζόμενοι που υπάγονται σε διαφορετικά καθεστώτα. Για ορισμένους μπορεί να υπάρχει δυνατότητα μη άσκησης ενδίκων μέσων, ενώ για άλλους η σχετική υποχρέωση εξακολουθεί να ισχύει. Το ζήτημα βρίσκεται πλέον ενώπιον της Νομικής Υπηρεσίας του Δήμου Αθηναίων, η οποία καλείται να εξετάσει πώς θα αντιμετωπιστούν οι εκκρεμείς εφέσεις και ποια νομική διαδικασία μπορεί να εφαρμοστεί στις περιπτώσεις όπου στο ίδιο δικαστικό φάκελο συνυπάρχουν εργαζόμενοι που καλύπτονται και εργαζόμενοι που δεν καλύπτονται από τη νέα ρύθμιση.