Περισσότερο πράσινο, νέες σκιάσεις και χώρους που μπορούν να αξιοποιηθούν και για περιβαλλοντικές δραστηριότητες απέκτησαν 43 σχολικές αυλές σε όλες τις δημοτικές κοινότητες της Αθήνας. Οι παρεμβάσεις πραγματοποιήθηκαν την περίοδο 2025-2026 από τη Διεύθυνση Πρασίνου και Αστικής Πανίδας του Δήμου Αθηναίων, σε συνδυασμό με δράσεις του ευρωπαϊκού προγράμματος ASCEND.
Συνολικά φυτεύτηκαν 229 δέντρα και 1.238 θάμνοι, ενώ σε επιλεγμένα σημεία προστέθηκαν ανθόφυτα. Παράλληλα, δημιουργήθηκαν σχολικοί λαχανόκηποι, τοποθετήθηκαν συστήματα σκίασης και έγιναν εργασίες κλαδέματος και φροντίδας της υφιστάμενης βλάστησης.
Στόχος του σχεδιασμού είναι να βελτιωθούν οι συνθήκες στις αυλές όπου οι μαθητές περνούν καθημερινά τα διαλείμματά τους, αθλούνται και συμμετέχουν σε σχολικές δραστηριότητες. Η ανάγκη για περισσότερη σκιά και βλάστηση είναι ιδιαίτερα έντονη σε σχολεία με μεγάλες τσιμεντοστρωμένες επιφάνειες, οι οποίες θερμαίνονται σημαντικά κατά τους ανοιξιάτικους και θερινούς μήνες.
Οι φυτεύσεις μπορούν να συμβάλουν σταδιακά στη βελτίωση του μικροκλίματος, ιδιαίτερα όταν τα δέντρα αναπτυχθούν και δημιουργήσουν μεγαλύτερες επιφάνειες φυσικής σκίασης. Στην ενημέρωση του Δήμου, πάντως, δεν παρατίθενται μετρήσεις θερμοκρασίας πριν και μετά τις παρεμβάσεις, επομένως η πραγματική επίδραση στη θερμική επιβάρυνση κάθε σχολείου θα χρειαστεί να αποτιμηθεί σε βάθος χρόνου.
Οι μαθητές συμμετείχαν στον σχεδιασμό
Σε αρκετά από τα σχολεία, οι παρεμβάσεις δεν αποφασίστηκαν αποκλειστικά από τις δημοτικές υπηρεσίες. Μαθητές και εκπαιδευτικοί συμμετείχαν στη διαδικασία, προτείνοντας σημεία στα οποία θα μπορούσαν να τοποθετηθούν δέντρα, λαχανόκηποι ή κατασκευές σκίασης.
Οι προτάσεις εξετάστηκαν από τις υπηρεσίες και τους συνεργαζόμενους φορείς και αξιοποιήθηκαν κατά τη διαμόρφωση των αυλών. Με αυτόν τον τρόπο, τα παιδιά δεν αντιμετωπίστηκαν μόνο ως χρήστες των νέων χώρων, αλλά συμμετείχαν στον σχεδιασμό του καθημερινού σχολικού τους περιβάλλοντος.
Η δημιουργία ενός σχολικού λαχανόκηπου, για παράδειγμα, μπορεί να συνδεθεί με μαθήματα και δράσεις γύρω από τη διατροφή, τη βιοποικιλότητα, τη φροντίδα των φυτών και τη χρήση του νερού. Αντίστοιχα, η παρακολούθηση της ανάπτυξης των νέων δέντρων μπορεί να αποτελέσει μέρος εκπαιδευτικών προγραμμάτων για το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή.
Η συμμετοχή των μαθητών μπορεί επίσης να ενισχύσει τη φροντίδα των χώρων μετά την ολοκλήρωση των έργων. Για να διατηρηθεί, ωστόσο, το αποτέλεσμα, απαιτούνται σταθερή άρδευση, έλεγχος της κατάστασης των φυτών και αντικατάσταση όσων δεν καταφέρουν να αναπτυχθούν.
Παρεμβάσεις σε όλες τις δημοτικές κοινότητες
Οι 43 αυλές βρίσκονται και στις επτά δημοτικές κοινότητες της Αθήνας, ώστε οι δράσεις να μην περιοριστούν μόνο στο κέντρο ή σε συγκεκριμένες γειτονιές.
Ο αντιδήμαρχος Περιβάλλοντος και Πρασίνου, Γιώργος Αποστολόπουλος, ανέφερε ότι τα σχολεία, ως χώροι καθημερινής συνάντησης και παιχνιδιού, χρειάζονται μεγαλύτερη παρουσία πρασίνου. Πρόσθεσε ότι οι παρεμβάσεις συνδέονται τόσο με την ενίσχυση του αστικού πρασίνου όσο και με την περιβαλλοντική εκπαίδευση των παιδιών.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Αναπτυξιακής Αθήνας Α.Ε., Βαγγέλης Μαρινάκης, συνέδεσε το πρόγραμμα με την προσπάθεια ενίσχυσης της ανθεκτικότητας της πόλης απέναντι στις υψηλές θερμοκρασίες και στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης. Τόνισε χαρακτηριστικά ότι η σχετική προσπάθεια πρέπει να ξεκινά από τους χώρους στους οποίους μεγαλώνουν τα παιδιά.
Ο ρόλος του ευρωπαϊκού προγράμματος ASCEND
Μέρος των παρεμβάσεων υλοποιήθηκε μέσω του ευρωπαϊκού προγράμματος ASCEND, με τη συμμετοχή της ΔΑΕΜ Α.Ε. και της Αναπτυξιακής Αθήνας Α.Ε.
Το πρόγραμμα έχει πιλοτικό χαρακτήρα και επικεντρώνεται στη μετάβαση προς την κλιματική ουδετερότητα σε επίπεδο γειτονιάς. Περιλαμβάνει δράσεις που σχετίζονται με την ενέργεια, την κινητικότητα και τις πράσινες υποδομές, επιδιώκοντας παράλληλα τη συμμετοχή κατοίκων και τοπικών φορέων στον σχεδιασμό των λύσεων.
Στη διαδικασία προβλέπεται η εμπλοκή διαφορετικών κοινωνικών ομάδων, μεταξύ των οποίων νέοι, γυναίκες, μετανάστες, συνεταιρισμοί και οργανώσεις της τοπικής κοινότητας. Ο σχεδιασμός δεν περιορίζεται επομένως σε τεχνικές εργασίες, αλλά επιχειρεί να συνδέσει τις παρεμβάσεις με την καθημερινή χρήση των γειτονιών.
Για τις σχολικές αυλές, το επόμενο κρίσιμο στάδιο είναι η συντήρηση. Η επιτυχία των φυτεύσεων δεν θα κριθεί μόνο από τον αριθμό των δέντρων και των θάμνων που τοποθετήθηκαν, αλλά από το ποσοστό επιβίωσής τους, την ανάπτυξή τους και το κατά πόσο οι αυλές θα προσφέρουν ουσιαστικά περισσότερη σκιά και καλύτερες συνθήκες στους μαθητές τα επόμενα χρόνια.